Dinnerly is a meal kit provider in the Australia. They are known for targeting cheap meal kit products including their popular $4.99 AUD burger. Try out our latest Dinnerly coupons Check this coupon now to get your first delicious meal at a very affordable price.


 

ADAÇAYI

 

 

Latince ismi : Salvia officinalis

Bilimsel sýnýflandýrma

Alem:

Plantae

Þube:

Magnoliophyta

Sýnýf:

Magnoliopsida

Takým:

Lamiales

Familya:

Lamiaceae

Cins:

Salvia

Büyük boy görmek için resme týklayýnýz

 

Ada çayý (Salvia), Diþ otu veya Meryemiye olarak da bilinir, ballýbabagiller (Lamiaceae) familyasýndan Salvia cinsini oluþturan kokulu bitkilere verilen ad. Bütün Avrupa ülkelerinde olduðu gibi ülkemizde de çokça yetiþir. Tüylü ve beyazýmsý bir renkte olan yapraklarýnýn kurusu çay gibi haþlanarak içildiði gibi, et yemeklerine koku ve lezzet vermek için de kullanýlýr. Özellikle karaciðer, ördek, kaz, tavuk ve av hayvanlannýn kýzartmalannda çok hoþ bir koku ve tat verdiði için kullanýlir. Avrupa ülkelerinin mutfaklannda kýzarmýþ patateslerin, hamurlara koyulan yaðlarýn kokulandýnlmasýnda, salamuralarda, etlerin dinlendirilmesinde çok kullanýlýr.

 

Adaçayý 30-70 cm boyunda olan bitkinin menekþe renkli çiçekleri halka diziliþlidir. Karþýlýklý olan beyaz keçeli yapraklarý gümüþ gibi parýldar ve acýmtýrak, ýtýrlý bir koku yayarlar. Bahçe ada çayý, güneþli bir yerde yetiþtirilmelidir. Don olayýna karþý duyarlý olduðu için, kýþ boyunca çam dallarý ile örtülmesi doðru olur. Ülkemizde Ýzmir bölgesinde bahçe adaçayý yetiþtirilmektedir. Bir baþka tür olan çayýr ada çayý (Salvia pratensis), çayýrlarda, bayýrlarda ve meralarda yetiþir. Çevresine ýtýrlý hoþ bir koku yayan mavi–menekþe renkli çiçeklerin pýrýltýsý uzaklardan seçilebilir. Çayýr ada çayý (Anadolu adaçayý) batý ve güney-batý Anadolu'da bol olarak yetiþmektedir. Anadolu ada çayýndan "elma yaðý" veya "acý elma yaðý" denilen yað da üretilmektedir. Bu tür adaçayý da kimyasal yapý ve tedavi etkisi bakýmýndan týbbi (bahçe) adaçayýna benzemektedir.

 

Toplama/Kurutma

Bitki yapraklarý çiçeklenme öncesi, Mayýs-haziran aylarýnda toplanýr. Etken maddelerinin doruða ulaþtýðý öðlen saatlerinde toplanan yapraklar, gölgeli ve havdar bir yerde kurumaya býrakýlýr. Ýyice kuruduktan sonra ince kýyýlarak, hava almayan kaplarda saklanýr

 

Bileþim

Eterli uçucu yaðlar, %30 Thujon, %5 Cineol, Linalol, Borneol, Salven, Pinen ve kafur; tanenler, triterpenoitler, flavonlar; Östojen benzeri maddeler; reçineli bileþikler içerir.

 

Tarihçe

Bu bitkinin çiçekleri, gargara ve adaçayý sirkesi yapmak için toplanýr (bir avuç çiçek, doðal sirkenin içinde bir süre bekletilir) ve elde edilen sirke, uzunca bir süre hasta yataðýndan kalkamayan kiþilere rahatlatýcý ve canlandýrýcý anlamda sürülerek, masaj yapýlýr. Yapraklar daha çiçeklenme baþlamadan, mayýs ve haziranda toplanýr. Bitki kuru ve güneþli günler boyunca, eterli yaðlar oluþturduktan sonra, yapraklar öðlen güneþinde toplanýr ve gölgede kurutulur. Adaçayý, çok eski çaðlarda da ünlü bir þifalý bitki olarak tanýnýrdý. 13. Asýrdan kalma bir dizede þöyle deniyor: “Eðer dikmiþsen adaçayýný bahçeye, ne gerek var ölmeye!"

Adaçayýnýn eski çaðlarda da ne büyük bir övgü ile anýldýðýný, çok eski bir þifalý bitki kitabý þöyle anlatýyor: "Kutsal Meryemana, Bebek Ýsa ile Herodes’un gazabýndan kaçmak zorunda kaldýðýnda, kendisini saklamalarý için, çayýrdaki tüm çiçeklerden yardým istemiþ, ama hiçbir çiçek ona yanýt vermemiþ. Ýþte o zaman adaçayý eðilmiþ ve Meryemana sýðýnacak bir yer bulmuþ. Onun sýk ve koruyucu yapraklarýnýn arasýna girerek Herodes’un askerlerinden saklanmýþ ve askerler onu görmeden geçip gitmiþler. Tehlike geçiþtirildikten sonra, saklandýðý yerden çýkan Meryemana, tatlý sesiyle adaçayýna þöyle demiþ: Bu andan sonra sonsuza dek insanlarýn en çok sevdiði çiçek sen olacaksýn. Seni, insanlarý tüm hastalýklardan koruyacak kadar güçlü kýlýyorum. Bana yaptýðýn gibi, onlarý da ölümden kurtar!” Ýþte o zamandan beri adaçayý, insanlarý iyileþtirmek ve onlara yardým etmek için her yýl yeniden çiçekleniyor.

 

Faydasý

Adaçayý sýkça içildiðinde tüm bedeni güçlendirir, kalp krizi tehlikesini azaltýr ve kötürümlüklerde çok yaralýdýr. Gece terlemelerinde ve aþýrý terlemelerde, lavanta çiçeðinin yaný sýra, yardýmcý olabilecek tek bitkidir. Gece terlemesine neden olan hastalýðý iyileþtirir ve bu hastalýkla el ele giden aþýrý güçsüzlüðe, canlandýrýcý etkisi sayesinde son verir. Hastalýk sonrasý güçsüzlük hallerinde baþarýyla kullanýlabilir. Pek çok doktorun, ada çayýnýn deðerli özelliklerini artýk iyice tanýmýþ olduklarýný biliyoruz (Referans1: M.Treben). Onu kramplarda, omurilik rahatsýzlýklarýnda, beze hastalýklarýnda ve organ titrekliklerinde büyük bir baþarýyla kullanýyorlar. Yukarda belirtilen hastalýklarda, günde 2 su bardaðý çay yudumlanarak içilmelidir. Ada çayý, hasta karaciðeri de çok olumlu etkiler, onunla ilgili tüm rahatsýzlýklarý giderir ve gazlarý yok eder. Kan temizleyici etkisi vardýr. Solunum organlarýný ve mideyi balgamsý salgýlardan temizler, iþtah açýcýdýr. Mideyi ve baðýrsaklarý rahatlatýr, gazlarýn dýþkýlanmasýný saðlar. Kramp çözücü etkisi sayesinde, ishalde çok rahatlatýcýdýr. Böcek sokmalarýnda, sokulan bölgeye adaçayý yapraðýnýn tozu uygulanýr. Ada çayý, dýþtan uygulandýðýnda, yapraðýn tozu uygulanýr. Ada çayý dýþtan uygulandýðýnda (Çalkalama ve Gargara), bademcik iltihabý, boðaz hastalýklarý, diþ iltihaplanmalarý, yutak ve aðýz boþluðu iltihaplanmalarýnda veya ülserlerinde özellikle önerilir. Eðer zamanýnda adaçayý kullanýlmýþ olsaydý, pek çok çocukta ve yetiþkinde bademcik ameliyatýna gerek kalmayabilirdi. Bedenimizin polisleri olarak, zehirli maddeleri yakalayan ve zararsýz hale getiren bademcikler alýndýðýnda, aðýzdan giren zararlý maddeler doðruca böbreklere ulaþýrlar. Ada çayý, sallanan diþlere, diþeti çekilmesine ve kanamasýna karþý da (Çalkalama ve Gargara) baþarýyla kullanýlabilir veya bitki çayýna batýrýlan pamuk hasta bölgelere uygulanýr. Ayrýca dýþtan kullanýmda da, gargara ve çalkalamalarýn yanýsýra yara kompresi olarak da kullanýlabilir. Sinirli ve yorgun olan kiþiler ve dölyataðý (rahim) hastalýðý çeken kadýnlar arada sýrada ada çayý oturma banyolarý almalýdýrlar. Zayýf ve güçsüz çocuklara balla tatlandýrýlarak içirilir. Bu çay, tahriþ kaynaklý öksürüklerde de baþarýlýdýr.

 

Adaçayý, ayný zamanda þiþkinlik, ishal ve baðýrsak iltihabý rahatsýzlýklarýnda alýnýr. Çalkalama/gargara yaparak diþeti kanamalarý için kullanýlýr. Haricen uygulandýðýnda, hasar ve yaralarý hafifletir, cilt yangýlarýný tedavi eder. Asya’da bu ilaç kanlý idrar, kanlý balgam, hemorrhoidler için düþünülmüþtü. Ve homeopatik (* romatoloji : homeopatik týp; özel yöntemlerle hazýrlanan doðal ürünlerin çoðu kez az miktarlarda alýndýðýnda saðlýðý düzelteceði inancýna dayanan alternatif tedavi yaklaþýmý. Bir madde, yüksek dozlarda bir hastalýðýn semptomlarýný oluþturuyor ise, çok küçük dozlarda o hastalýðý tedavi edebilir inancýna dayanmaktadýr. Madde her ne kadar seyreltilir ise, o kadar etkili olabilir. Uygulayanlar, küçük dozlarda hazýrlanan bitkisel madde veya minerallerin savunma sistemini uyararak etkili olduklarýný düþünmektedirler.) pratisyen hekimler anne sütünün taþma olaylarýný nizama sokmak için adaçayý kullanýrlar. Adaçayý, tüm bu problemlere yararlý olmasýna raðmen, henüz doðrulanmamýþtýr.

 

     Ayný zamanda da araþtýrmacýlar adaçayýnýn Tip II, insüline baðýmlý olmayan þeker hastalarýnýn( *Endokrinoloji : Tip II DM. Ýnsülin eksikliði veya insüline doku düzeyinde direnç oluþumu söz konusudur. Tüm DM’li hastalarýn %90’ý bu gruba girer. Genellikle eriþkin yaþlarda görülür. Tedavide oral antidiyabetik ilaçlar ya da insülin kullanýlýr) tedavisi için adaçayýnýn çok önemli bir yeri olduðunu tahkik ettiler.  Yapýlan bir çalýþmanýn göstermiþ olduðu pozitif sonuçlar, belgelenmesinin gerekli olduðunu ortaya koydu.

 

Adaçayý nedir; ne saðlar? 

    Amerika Birleþik Devletleri’nde, adaçayý yemekleri lezzetlendirmek için bir baharat olarak deðerlendirilir. Adaçayý’nýn yurt dýþýndaki týbbi kullanýmý çok uzun bir tarihe dayanýr.Adaçayý, cinsel yolla bulaþan hastalýklarý(* Cinsel iliþki veya kontaminasyon sonucu virüsler (HPV), protozoalar (trtikomonaslar), bakteriler (treponema pallidum, gonokoklar, klamidya) ve ektoparazitlerle (scabies sarcoptei) ile geçen sifiliz, AIDS, uyuz, þankroid, üretrit, prostat benzeri hastalýklarý ifade etmektedir) saðlýða kavuþturur, böcek ýsýrýðý için iyi gelir ve hala Avrupa’da boðaz aðrýlarý için gargara yapýlarak kullanýlmaktadýr. Antibakteriyel nitelikleri vardýr, virüs ve mantar geliþimine engel olur. Gerginliði, burukluðu geçirir; terlemeyi ve diðer salgýlarý azaltýr.

     Bu bitkinin ezilmiþ hali, kurutulmuþ yapraklarý, adaçayý çiçekleri yaðýnýn çýkarýlmasý, yapraklarý ve tohumlarý da þifa vermesi bakýmýndan çok önemlidir. Akdeniz Bölgesi yerlileri, tüm Avrupa ve Kuzey Amerika’da adaçayý yetiþtirilmektedir.  

 

 Özel önlemler

     Küçük bir tehlike olmasýna raðmen, adaçayý dozajýn üzerinde kullanýlýnca ayný etkileri saðlamayabilir. Bu durumlarda yan etkileri oluþabilir.

 

Olasý ilaç etkileþimleri

      Hiçbir etkileþimi olmadýðý bildirilmiþtir.

 

 Özel bilgi: Eðer hamileyseniz ya da emdiriyorsanýz

     Hamilelik süresince bu ilacý almayýn.

 

 Nasýl hazýrlanýr?

     Ýlacýn toz halinde yapýlmýþ ve bronþit için kullanýmý açýsýndan 1.66 ons toz halindeki ilaç 2.66 ons bal ile karýþtýrýlýr. (1 ons 28.3 gramdýr.)

 

   Gargara ve çalkalamak için hazýrlanýþý 2.5gram adaçayý (ya da 2-3 damla adaçayý yaðý) 3 ons su ile karýþtýrýlýr. Ya da baþka bir seçenek olarak, 5 gram (1 çay kaþýðý dolusu) bu alkollü esansý bir bardak suyun içerisinde kullanýn. Ayný zamanda sulandýrýlmamýþ alkollü esans iltihaplý mukoza zarýna (sümük dokuya) hemen etkisini gösterir.

 Türüne özgü dozajý

 

Günlük normal dozajý:

Kurutulmuþ adaçayý : 4 – 6 gram arasý (1 çay kaþýðý dolusu)

Adaçayýnýn zaruri yaðý : 2 – 6 damla arasý

Adaçayý ruhu (alkollü esansý) : 2.5 – 7.5 gram arasý (1 çay kaþýðý dolusunun yarýsý “1½ “) Sývý halde adaçayý esansý : 1.5 – 3 gram arasý (1 çay kaþýðý dolusunun yarýsý – çeyreði arasý) Adaçayý balý : sabahlarý ve yatmadan önce 1 çay kaþýðý dolusu

Toz halinde adaçayý : aþýrý terlemeler için her yemekten önce 1 kapsül

Iþýk ve rutubetten saklanarak biriktirilmelidir.

 Adaçayý uçucu yaðý ve faydalarý:
Adaçayý uçucu yaðý, adaçayý yapraklarýnýn su buharý distilasyonu ile elde edilir.
Yaþ yapraklarda %1 ve kuru yapraklarda %2-3 oranýnda uçucu yað bulunur.

Bu uçucu yað (Adaçayý esansý): yara iyileþmesinde, cildin gerilmesinde, regl sancýlarýnda, streste, baþ aðrýlarýnda, yorgunlukta, bronþit ve astýmda etkilidir. Antiseptik özelliðe sahip olduðu için cilt temizliði, bakýmý ve problemlerinde kullanýlýr.

Dozajýn üzerine çýkýlýrsa

 

    Dozajýn çok üzerinde alkollü esansý ya da zaruri yaðýndan çok fazlasýný almanýz dolaþýmýnýza ani zarar verebilir.

 

     Dozajý aþmanýz durumundaki belirtiler: hararet, sýcaklýk hissi oluþur, kalp atýþý hýzlanýr ve baþ dönmesi olur. Bir dozaj aþýmýna dair þüphe durumlarýnda, derhal týbbi yardým alýnýz.  

    

Bilim adamlarý alzheimer için aranan ilacý mutfakta buldu. Adaçayýnýn alzheimer sendromlarýndan unutkanlýða karþý etkili olduðu açýklandý.

Þifalý bitkilerle ilgili en eski metinleri inceleyen Britanyalý bilim adamlarý, adaçayýnýn hafýza üzerinde etkili olduðu sonucuna vardý. Britanya'nýn New Castle ve Northumbria Üniversitelerinde yürütülen araþtýrma için 44 denek seçildi. Deneklerin bir kýsmýna adaçayý yaðý, bir kýsmýnaysa etkisiz maddeler içeren tabletler verildi. Daha sonra yapýlan kelime hatýrlama testlerinde adaçayý tableti alanlarýn çok daha baþarýlý olduðu görüldü.
Araþtýrma ekibinden Nicola Tildsey, "Bu çalýþma, yüzyýllar önce þifalý bitkilerle uðraþanlarýn çalýþmalarýnýn ne kadar deðerli olduðunu ve bazý hastalýklar için onlarýn söylediklerinin ciddi biçimde ele alýnmasý gerektiðini ortaya koydu" dedi.
Adaçayýnýn alzheimer üzerindeki etkileriyle ilgili daha geniþ kapsamlý bir araþtýrma baþlatan ekibe ilham verenlerin arasýnda John Gerard'ýn 1597 tarihli kitabý da vardý. Gerard, adaçayýnýn hafýzayý güçlendirip, kafayý çalýþtýrdýðýný söylüyordu.
Araþtýrma, Ýngiliz Þifalý Bitkiler Araþtýrma Merkezi'nin (MPRC) daha önceki bulgularýyla da uyumlu. MPRC'nin araþtýrmasýnda, adaçayýnýn, alzheimer nedeniyle azalan bir beyin kimyasalýný koruduðu görülmüþtü. Ortalama ömrün artmasýyla yaygýnlaþan alzheimer, ilaç endüstrisinin en aktif olduðu alanlardan. Adaçayýnýn antioksidan ve iltihaplarý giderici özellikleri de bilimsel araþtýrma konusu.